درس1
طبقه دانش:
1- آثار خواجه عبدالله انصاری سرشار ازچه مضاميني است؟
2- معنی واژه ی مشخص شده در این عبارت را بنویسید: «پیغام او مفتاح فتوح است...»
3- تلمیح بیت« بروای گدای مسکین در خانه ی علی زن / که نگین پادشاهی دهد از کرم گدارا» را توضیح دهید.
4- نام منظومه ی استاد شهریار به زبان ترکی آذری چیست؟
5- نثر های قدیم فارسی از نظر زبانی به سه گروه تقسیم می شود ، نام ببرید.
6- نثر مسجّع را تعریف کنید.
7- کدام یک از آثار خواجه عبدالله انصاری به نثر مسجّع است ؟
8- شعر « همای رحمت » در وصف و مدح کدام شخصیت دینی سروده شده است؟
9- صاحبان این آثار را بنویسید: الف) حیدر بابايه سلام ب) مناجات نامه
آثار خواجه عبدالله انصاری را نام ببرید.
10- شاعر «همای رحمت » را در دو سطر معرفی کنید.
11- قالب شعر « همای رحمت » چیست؟
درک وفهم
12- مفهوم عبارت «بر کشته های ما جز باران رحمت خود مبار » چیست ؟
13- در شعر « همای رحمت» شاعر برای حضر ت علی (ع) چه صفاتی آورده است؟
14- معنی این عبارت را بنویسید:« مهر او بلانشینان را کشتی نوح است».
15- ار کان تشبیه را در بيت زيرمشخّص کنید. « چه زنم چو نای هردم زنوای شوق او دم که لسان غیب خوشتر بنوازد این نوا را »
16- آرایه ی ادبی استفاده شده را در بیت زیر مشخّص کنید.
«علی ای همای رحمت توچه آیتی خدا را که به ما سوا فکندی همه سایه ی هما را
17- بیتی بنویسید که آرایه ی ادبی تلمیح داشته باشد.
18- ویژگی های قالب غزل رادر شعر « همای رحمت» بیان کنید.
19- یک نمونه سجع در مناجات خواجه عبدالله انصاری بیابید و بنويسيد.
20- آرایه ی سجع را در جملات زیر مشخّص کنید: اي کریمي که بخشنده ی عطایی وای حکیمی که پوشنده ی خطایی.
21- معنی « را» در کدام مصراع با مصراع های دیگر متفاوت است؟
الف) که به ما سوا فکندی همه سایه ی هما را.
ب) که زجان ما بگردان ره آفت قضارا.
ج) چو علی که می تواند که به سر برد وفا را.
د) که زکوی او غباری به من آر توتیا را.
22- با توجه به بیت زیر ، چرا شاعر علی (ع) را شاه جوانمردان خوانده است؟: «نه خدا توانمش خواند ، نه بشر توانمش گفت متحیّرم چه نام شه ملک لافتي را»
23- بیت "نتوان وصف تو گفتن که تودرفهم نگنجی / نتوان شبه تو گفتن که تودر وهم نیاییِ" با کدام جمله ی خواجه عبدالله انصاری فرابت معنایی دارد؟
24- در بیت" همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی / به پیام آشنایی بنوازد آشنا را " منظور از آشنای اول و دوم چیست؟
25- چرا شاعر در بیت زیر علی (ع) را « سحاب رحمت» نامیده است؟
مگر ای سحاب رحمت تو بباری ارنه دوزخ به شرار قهر سوزد هم جان ما سوا را
26- در بیت زیر کدام ویژگی علی(ع) مورد تأکید است؟
« بروای گدای مسکین در خانه ی علی زن که نگین پادشاهی دهد از کرم گدارا»
27- شعر «همای رحمت» را به نثر تبدیل کنید.
28- در بیت زیر « صبا» نماد چیست؟
« به امید آن که شاید بر سد به خاک پایت چه پیام ها سپردم همه سوز دل صبارا»
29- در جمله های زیر دو تشبیه مشخّص کرده ، نوع آن را بیان کنید.
« الهی در دل های ما جز تخم محبّت مکار و بر کشته های ما جز باران رحمت خود مبار .»
کار برد
30- در عبارت زیر مترادف کلمات مشخص شده را طوری باز نویسی کنید که آرایه ی سجع ایجاد شود.
الف) دنیا محل آزمایش است نه منزل ( آسوده بودن)
تجزيه و تحلیل
31- این بیت از عطّار نیشابوری را « خلق ترسند از تو من ترسم ز خود/ کز تو نيکو دیده ام از خویش بد» با جمله «الهی تر سانم از بدی خود ، بیامرز مرا به خوی خود » از خواجه عبدالله انصاری مقایسه کنید.
32- در شعر «همای رحمت » چرا شاعر خودرا در توصیف علی(ع) عاجز می داند؟
33- آرایه های ادبی را در بیت زیر مشخّص کنید.
علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدارا که به ما سوا فکندی همه سایه همارا
ترکیب
34- شما نیز مناجاتی شبیه مناجات خواجه عبدالله انصاری بنویسید.
35- علی(ع) را در چند جمله توصیف کنید.
رضا قاسم زاده (دانشجوی کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی )
